Ahlak

Ahlakın Tarifi
Ahlak, insanın yaratılışından gelen ve toplum içerisinde yaşanılarak kazanılan huylardır. Buna, karakter de denir. İslam’da güzel ahlak, insanların yaratılışından gelen özelliklerinin, Kur’ân-ı Kerim ve  Peygamberimiz'in sünnetleri ile sınırları çizilen, insanların iyiliğini ve mutluluğunu hedef alan kuralların hayata geçirilmesi ile kazanılan iyi ve güzel davranışlar bütünüdür.
Huy, insanlarda mevcut olan birtakım duygulardır. Bu duygular, bazen iyi, bazen de kötü biçimde ortaya çıkarlar. Dinimiz, iyi huyları över ve kötü huylardan vazgeçmemizi ister.

Ahlakın Amacı ve Önemi
Ahlakın amacı, insanlara dünya ve ahiret mutluluğunu kazandırmaktır. Dünya ve ahiret mutluluğu ahlak kurallarına uymakla elde edilir. İyi ahlak; Allah (c.c.) sevgisini, dürüstlüğü, yardımseverliği, çalışkanlığı, temizliği, alçak gönüllü olmayı, hoşgörüyü, Allah’a güvenmeyi, sabrı ve cesareti kazandırır. Güzel ahlak, toplumun barış ve huzur içerisinde olmasını sağlar. Kötü ahlâklı insanların meydana getirdiği toplumlar, büyük acılar çekerek yok olup giderler. Ahlakı kötü insanların yaşadığı bir toplumda ise, birlik ve düzen, saygı ve sevgi kalmaz. Herkesin birbiri aleyhine konuştuğu, birbirinin hakkını yediği, yalan ve dedikodunun yaygınlaştığı toplumlarda huzur bulunmaz.
Aile içinde, mutluluk ve saadet iyi ahlakla elde edilir. İnsanların karşılıklı güven içinde yaşamaları ancak iyi ahlakla sağlanır.

İslam’da Güzel Ahlakın Önemi
İslam, güzel ahlak demektir. İslam'ın gayesi, insanları güzel ahlak sahibi
yaparak olgunlaştırmaktır. Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“Ben güzel ahlakı tamamlamak üzere gönderildim.”
Bir Müslümanın değeri, ahlakının güzelliği ile ölçülür.

İnanç ve İbadetlerin Ahlak Üzerinde Etkisi
- İnanan insan, dünyada yaptığı her iş ve davranışın, kıyamet gününde
kendisinden sorulacağını bilir. İyilik yapanların mükâfat göreceğine, kötülük
edenlerin de cezasını çekeceğine kesinlikle inanır. Yüce Allah Kur’ân-ı Kerîm’de
şöyle buyuruyor:
“Kim zerre kadar iyilik etmişse onu görür. Kim de zerre kadar kötülük
yapmışsa onu görür.”(Zilzal Suresi 7-8. ayetler)
Bu inanç, insanı kötülüklerden uzaklaştırır ve iyilik yapmaya yöneltir. Kalbinde böyle bir inanç ve sorumluluk duygusu taşımayan kimselerden ise kendi çıkarları olmadıkça iyilik beklenmez, bunlar fırsat bulunca her türlü kötülüğü yapabilir.

Günde beş vakit namaz, bize daima, Allah’ı (c.c.) hatırlatır, her türlü çirkin davranışlardan vazgeçirir. Oruç, şefkat ve merhamet duygularını geliştirir, elimizi haramdan dilimizi yalan ve küfürden korur. Zekât, cimrilikten kurtarır, başkalarına karşı iyilik ve yardım severlik duygularını geliştirir, kişiyi toplumda faydalı bir insan hâline getirir. İyi ahlak sahibi olmayanlar, çiçek ve yaprak açmayan meyvesiz ağaç gibidir.

İbrâhim Suresinde Ahlak
"Görmedin mi? Allah nasıl bir misal getirdi? Güzel bir sözü; kökü
(yerde) sabit, dalları gökte olan güzel bir ağaca (benzetti).
O ağaç, Rabbi’nin izniyle her zaman yemişini verir. Öğüt alsınlar
diye Allah insanlara misaller getirir.
Kötü bir sözün misali, gövdesi yerden koparılmış, o yüzden
ayakta durma imkânı olmayan pis bir ağaca benzer.
(İbrâhim suresi 24-26. ayet)

Bu ayette Allah Teâlâ, güzel sözü, güzel ağaca benzetmiştir. Çünkü
güzel sözün meyvesi güzel amel; güzel ağacın ürünü de faydalı meyvedir. Âlimlerin açıklamalarına göre güzel sözden maksat, “kelime-i şehadettir.”
Bu kelime dışta ve içte daima güzel amellerin meydana gelmesine sebep olur. Allah’ın razı olacağı her güzel iş, bu kelimenin meyvesidir. Kötü kelimeye gelince o da, Allah’ı inkâr etmektir. Bu kelime her türlü fitnenin, fesadın, felaket ve kötülüğün kaynağıdır.
Kötü söz hem dünyada hem de ahirette insanın felaketlere sürüklenmesine sebep olur. Nitekim yukarıdaki ayette de kötü söz, meyvesiz ve kuru bir ağaca benzetilmiştir.

Bazı Ahlak ve Görgü Kuralları

  • Besmelesiz hiçbir işe başlamayınız.
  • Suyu oturarak ve üç defada içiniz.
  • Kaşlarınızı çatarak durmayınız.
  • Daima güler yüzlü olunuz.
  • Cebinizde mendilinizi eksik etmeyiniz.
  • Parmaklarınızla burnunuzu karıştırmayınız.
  • Öksürüp aksırırken, yüzünüzü dönüp sol elinizin arkası ile ağzınızı kapatınız.
  • Toplum huzurunda dişlerinizi kurcalamayınız.
  • Kahkaha ile gülmeyiniz.
  • Her şeye gülmeyiniz.
  • Başkalarını güldürmek için maskaralık yapmayınız.
  • Az konuşunuz, çok dinleyiniz.
  • Annenizin, babanızın ve hocalarınızın sözlerini dinleyiniz.
  • Yemeklerinizi vaktinde yiyiniz.
  • Vaktinde yatınız, vaktinde kalkınız.
  • Yemekten önce ve sonra ellerinizi mutlaka yıkayınız.
  • Karnınızı tıka basa doldurmayınız.
  • Saç ve tırnak temizliğinize dikkat ediniz.
  • Yediğiniz ve içtiğiniz her şeyin başında “Bismillah” sonunda “Elhamdülillah” deyiniz.
  • İzinsiz birbirinizin yiyeceklerini yemeyiniz.
  • Birbirinizin ayıp yerlerine bakmayınız.
  • Yalan konuşmayınız.
  • Eşyalarınızı temiz ve düzgün kullanınız.
  • Başkaları konuşurken siz dinleyiniz.
  • Emanet olarak verilen eşyayı iyi koruyunuz.
  • Kavga etmeyiniz.
  • Komşularınızı rahatsız etmeyiniz.
  • Başkalarını rahatsız edecek şekilde yüksek sesle konuşmayınız.
  • Okul eşyalarını izinsiz kullanmayınız.
  • Arkadaşlarınızın eşyalarını izinsiz almayınız.
  • Ödünç aldığınız eşyayı zamanında veriniz ve teşekkür ediniz.
  • Söz verdiğinizde, sözünüzü tutunuz.
  • Okula zamanında gelip, zil çalınca öğretmen gelmeden sınıfa giriniz.


Peygamberimiz'in Güzel Ahlak Hakkındaki Sözleri
Hayasızlığın ve hayasızca söz söylemenin İslam’da yeri yoktur.
Müslümanlık bakımından insanların en iyi olanı ahlakı en güzel olanlarıdır.
İnsanlara merhamet etmeyen kimseye Allah da merhamet etmez. Birbirinize merhamet etmedikçe gerçek mümin olamazsınız. Müslüman Müslüman'ın kardeşidir. Kim kardeşinin ihtiyacını karşılarsa, Allah da onun ihtiyacını karşılar.